Achegándonos a Coetzee no Club de Lectura Mensual

Texto por Patricia Nuñez

Desgracia de John Maxwell CoetzeeImagen1

Aos 52 anos, David Lurie ten pouco do que enorgullecerse. Con dous divorcios ás súas costas, calmar o desexo é a súa única aspiración; as súas clases na universidade son un mero trámite para el e para os estudantes.

Cando se destapa a súa relación cunha alumna, David, nun acto de soberbia, prefirirá renunciar ao seu posto antes que disculparse en público.

Rechazado por todos, abandona Cidade do Cabo e vai visitar a granxa da súa filla Lucy. Alí, nunha sociedade onde os códigos de comportamento, sexan de brancos ou de negros, cambiaron; onde o idioma é una ferramenta viciada que non serve a este mundo nacente, David verá facerse anacos todas as súas crenzas nunha tarde de violencia implacable.

Unha historia profunda, extraordinaria, que por momentos atenaza o corazón. Desgracia, que obtivo o prestixioso premio Booker, non deixará indiferente ao lector.

 

John Maxwell Coetzee

Escritor sudafricano en lingua inglesa. John Maxwell Coetzee naceu en Cidade do Cabo o 9 de febreiro de 1940. Cando tiña oito anos, a súa familia trasladouse a Worcester, na provincia de Karoo, unha zona case desértica. Alí transcorreu a súa infancia.
A súa identidade étnica nunca lle resultou demasiado clara: na súa familia inmediata falábase o inglés, pero con outros parentes pesaba máis o lado afrikáner, de cuxa cultura, con todo, Coetzee sentíase moi afastado. O seu filiación relixiosa non foi máis diáfana, pois a súa familia non era practicante, e á confusión do neno engadiuse o feito de crecer con compañeiros protestantes, católicos e xudeus.
O seu pai era avogado e, na casa, unha figura cuxa autoridade non sempre era benvida. Coa súa nai, profesora de escola, sucedía algo moi distinto: o neno Coetzee desenvolveu fronte a ela un forte sentimento de solidariedade, de mutuo apoio, pero tamén de repulsión e de culpa. «El desexaría que se comportase con ela como o fai co seu irmán», escribiu en Infancia, pero aclarando: «Sabe que se poñería tolo se ela comezase a protexelo constantemente». A nenez de Coetzee transcorreu neses espazos afastados da urbe e as súas sofisticacións.

 

Cando tivo que escoller estudos universitarios, decidiuse pola Universidade de Cidade do Cabo. En 1961 terminou, con resultados excepcionais, os seus estudos de lingua e literatura inglesa e de matemáticas; esa dobre disciplina determinou boa parte do seu futuro inmediato, pois ese mesmo ano viaxou a Londres coa intención de facerse escritor, e foi o seu traballo como programador informático o que lle permitiu costearse a vida na metrópoli do imperio.
Coetzee foi contratado, non moito tempo logo da súa chegada, por IBM, pero o exceso de traballo e a rutina pronto lle resultaron insoportables, e, logo de renunciar ao seu traballo, puido dedicar máis tempo á tese en que estaba traballando, un exame crítico de Ford Madox Ford co que obtivo, en 1963, a súa mestría en humanidades pola Universidade de Cidade do Cabo. Dous anos despois subiu a bordo dun barco italiano rumbo a Estados Unidos. Para ser precisos, o seu destino era Austin, Texas.
A influencia de Beckett
A Universidade de Texas sería a súa hábitat natural durante os anos seguintes. Alí, entre varios traballos filolóxicos, Coetzee escribiu unha disertación doctoral sobre a obra de Samuel Beckett; na Sala de Manuscritos da universidade atopou os cadernos en que Beckett escribira a novela Watt mentres se escondía dos alemáns durante a Segunda Guerra Mundial. O descubrimento marcaríao para sempre, e Beckett converteríase nunha das súas influencias máis notorias.
Houbo outros encontros, tan accidentais como aquel: na biblioteca atopou as monografías do etnólogo alemán Carl Meinhof achega de linguas sudafricanas como o hotentote. Iso levoulle a retroceder no tempo ata atopar os inventarios lingüísticos feitos por antigos viaxeiros e misioneros, entre eles un dos seus ancestros: Jacobus Coetzee.
En 1968, cando se mudou a Buffalo para traballar como profesor na Universidade Estatal de Nova York, Coetzee comezou a redacción dunha especie de xenealoxía ou memoria familiar. O texto acabou por converterse na súa primeira novela: Dusklands. Para cando a publicou, en 1974, xa abandonara Estados Unidos, e levaba dous anos exercendo como profesor na Universidade de Cidade do Cabo. Ese posto ocuparía a seguinte década da súa vida.

Durante ese tempo, Coetzee escribiu e seguiu publicando cunha regularidad sorprendente, coma se fixase prazos de tres anos para as súas novelas. En 1977 apareceu No medio de ningunha parte; a repercusión da novela foi extraordinaria, e o Premio CNA, o máis prestixioso do mundo literario sudafricano, foi para Coetzee unha especie de presentación en sociedade.
Logo viñeron Esperando aos bárbaros (1980), Vida e época de Michael K (1983) e Foe (1986). Nas dúas primeiras profundizou na condición do seu país, na culpa dos brancos colonizadores e a súa posible expiación. Vida e época… gañou o Premio Booker, e situou ao seu autor no ámbito máis amplo da prosa en lingua inglesa. En Foe, mentres tanto, Coetzee revisitaba o mito de Robinson Crusoe, desde o punto de vista dunha muller que segundo Coetzee estaba no mesmo barco e que a novela de Defoe deixa á marxe, e reflexionaba sobre o impulso «marxinador» dos homes.

 

Autor consumado

 

O Premio Fémina de novela estranxeira de 1985 e o Premio Jerusalén de 1987 confirmaron que Coetzee podía ser lido fora do ámbito do colonialismo anglosaxón. Mentres tanto, a súa posición académica afianzábase, e en 1984 foi nomeado profesor de literatura xeral da Universidade de Cidade do Cabo.
Para entón, Coetzee enfrontouse con bos resultados ao conflito que parecía preocupar aos seus críticos máis que a el mesmo: Como producir unha literatura comprometida co seu tempo e á vez capaz de incorporar os sofisticados trazos da prosa posmoderna? Despois do experimento de Foe, Coetzee publicou a súa novela máis clásica, A idade de ferro (1990), un texto deudor da literatura confesional, e O mestre de Petersburgo (1994), dedicado á figura de Fiodor Dostoievski. Con esta novela Coetzee saldou unha vella débeda -o escritor ruso é un dos demos presentes na súa literatura- e demostrou, de paso, que a súa traxectoria non estaba definida de antemán: cada novo libro significaría un novo desvío.
O seguinte desvío foi Deshonra, novela coa que gañou en 1999 o seu segundo Premio Booker. Deshonra afástase do estilo alegórico doutros textos e utiliza procedementos que poden ser chamados realistas. A década dos noventa foi para Coetzee a década da autobiografía. Malia os seus dous libros de memorias, Coetzee non se deixaría absorber polo remuíño mediático.
No 2003 concedéuselle o Premio Nobel de Literatura.

 

 

 

 

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair /  Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair /  Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair /  Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair /  Cambiar )

Conectando a %s